Dit is deel 6 uit “Verhalen over Heerlen van Marie-Louise Verhelst-van Loo”

Bron: Privécollectie | Opa van Loo met een van zijn paarden voor de door hemzelf gebouwde bakkerswagen in 1935. Foto: collectie familie van Loo

Daarbij was hij zo dankbaar voor het werk dat ze voor hem deden, dat hij altijd, wanneer iemand hem prees voor alles wat hij had gepresteerd, alle lof naar de paarden toezwaaide. Die hebben het zwaarste werk gedaan, zei hij dan, heel bescheiden. Vaker dan eens heeft hij ons verhalen verteld van de schimmel, die zo sterk was als twee zware werkpaarden.

Als een voerman vastzat, of zijn paard kreeg een te zware vracht de berg niet op, vroegen ze pap om de schimmel voor te spannen en dan was het werk gauw geklaard. Van dank wilde hij niks weten, je moet de schimmel danken, die heeft het gedaan, was zijn commentaar. Maar trots was hij wel. Toen de bedrijven op auto’s overschakelden, heeft hij zich dan ook maar langzaam teruggetrokken. Auto’s zeiden hem niks, die leefden immers niet. Daar kon hij geen liefde voor opbrengen. Mijn vader had een vooruitziende blik. Auto’s verpesten nu de hele wereld.

Wilt u dit verhaal in het origineel, het Heerlens lezen?
Laat dit dan even weten d.m.v. een e-mail naar:lgjvanloo@planet.nl. Dan sturen wij u het origineel toe.

U kunt contact opnemen via:
Wim Meijer
w-meijer@home.nl
0475-485562

Een tijdje geleden plaatste Heerlen Vertelt een oproep: wie kan er meer vertellen over Geleenstraat 32? Dat leverde een reactie op van Fons Heinrichs. Zijn oom Frans Peters (88) was vroeger werkzaam in het hotel, sterker nog hij was een van de drie zoons van de eigenaar van Hotel de la Poste.

Na 86 woon- en werkzame jaren in Heerlen voelt Frans zich nu helemaal thuis in een verzorgingshuis in Gulpen. Van verveling is geen sprake. Zwemmen, zingen en dammen staan wekelijks op zijn programma. “Voor dit interview sla ik het dammen voor een keertje over”, lacht de 88-jarige. We schuiven aan bij Fons, zijn vrouw en Frans. Een stapel boeken vol ansichtkaarten en oude foto’s van Heerlen in de jaren ’60, ’70 en ’80 op tafel.

Bron: Rijckheyt.nl | Ansichtkaart van Hotel de la Poste

Frans’ ouders runde van 1930 tot 1953 Hotel de la Poste aan de Geleenstraat 30 in Heerlen. Samen met zijn twee broers ontving Frans de gasten en hielp hij het hotel draaiende te houden. Na het bestuderen van de foto’s blijkt dat het hotel inderdaad op de plek lag, waar nu onder andere het kantoor van Heerlen Vertelt gevestigd is. Dat is al geweldig om te weten. Maar nu neemt de nieuwsgierigheid nog meer toe. Want wat blijkt: in die jaren had het hotel nummer 30. Nummer 32, was een kleine ingang, die toegang gaf tot een winkelpand, dat vele bewoners heeft gekend. Zo verkocht een Joodse koopman er zijn waar, verkocht Grobben hier muziekinstrumenten, knipte kapper Voets er zijn klanten en bracht Juwelier Oostwegel hier zijn sieraden aan de man en vrouw.
Het hotel lag op nummer 30 en bestond uit twee verdiepingen met 15 hotelkamers. Naast het hotel was er ook het café en een restaurantgedeelte in Hotel de la Poste.

Frans vertelt en de jaren veertig, vijftig en zestig komen tot leven; een tijd dat de panden aan de Geleenstraat nog een tuin hadden. Er was geen Promenade I en II. Ook de beleving en indeling van werken was anders. Daar waar Heerlen nu veel passanten kent, werd er vroeger vaak overnacht in de mijnstreek. (Joodse) marktkoopmannen kwamen op zondagavond aan, om op maandagmorgen de marktkraam op te zetten en hun waren te verkopen. Ook waren vertegenwoordigers vaak geziene gasten in het hotel.
Frans herinnert zich nog dat er regelmatig wielerteams incheckten. “Zoals de wielrenners Gerrit (Gé) Peters, Jan Pijnenbrug en Gerrit Voorting”, weet hij nog, “zij trainden op de wielerbaan van Heerlen en overnachtten bij ons. Ook tijdens de Ronde van Nederland mochten we veel wielrenners begroeten.” Maar ook de dansers van het ballet van de Nationale revue en vele handelsreizigers en vertegenwoordigers wisten de weg naar Hotel de la Poste te vinden.

Bron: Rijckheyt.nl | Geleenstraat. Van rechts naar links: hotel de la Poste, kledingmagazijn Pieters-Dortu, bakkerswinkel Th.Crijns-Dreessen, en kantoorboekhandel Van Hooren.

Tijdens de oorlog ging het werk gewoon door. De vrijdag voordat de Duitsers Nederland binnenvielen, was er nog politiebal in ons restaurant, herinnert Frans zich nog. “We konden tijdens de bezetting gewoon doorwerken, maar als de Duitsers de kamers en het restaurant vorderden, dan was het hotel van hen. Na de oorlog verbleven er vooral Amerkanen in het hotel en was het iedere avond feest. Een glas bier kostte tien cent”, lacht Frans, “en dat was ook nog eens extra sterk.”

Op de vraag of Frans zich nog kan herinneren dat prinses Juliana in 1948 het gemeentehuis bezocht, antwoordt hij: “Jazeker. Ik stond met een grote doek over de ramen te poetsen. Ze zwaaide terug.” Een anekdote waarvan we zeker weten dat die niet in de geschiedenisboeken terug is te vinden, maar die er bij ons in gaat als gesneden koek!
Er schieten Frans nog mee anekdotes te binnen. Dat hij tegenover het hotel naar de kapper ging, kapsalon Kriest. Knippen kostte er 17 cent, van zijn vader kreeg Frans 20 cent om zijn kapsel te laten fatsoeneren. De kapsalon bestond uit een lange gang met aan de linkerkant diverse cabines voor de dames. Helemaal achteraan in het pand lag een ruimte waar de mannen geknipt en geschoren konden worden. “Ik gaf de twintig cent en zei dan ‘laat de rest maar zitten’. Als ik dan klaar was, stonden alle kapsters in rij en bogen voor me om me te bedanken,” grinnikt Frans.

Bron: Rijckheyt.nl | Links Hotel de la Poste. Op de achtergrond de St.Pancratiuskerk en Huis Canter (1953)

Na 1953 trok De heer Kers in het pand van Hotel de la Poste. Hij runde het hotel/café/restaurant met de slogan ‘De slechtste keuken van Nederland’. “En dat was ook zo”, lacht Frans.
Met de komst van de Promenade begin jaren zeventig werd het pand gesloopt door aannemer Reumkens. De nieuwe eigenaar bouwde een heel nieuw gebouw, het huidige Geleenstraat 32. Nu begrijpen we ook waarom het pand er op de oude foto’s anders uit ziet dan nu.

Modehuis Lampe vestigde zich in het pand en verkocht er zo’n 35 jaar mode en bruidsmode. Daarna werd Geleenstraat 32 de plek voor de kappersopleiding van het echtpaar van Turnhout en bewoonde een kunstenaar de bovenste etage van het pand. Door omstandigheden moest het echtpaar stoppen met het opleiden van jonge kapsters en kappers en ook de kunstenaar vertrok uit het pand. Ondertussen bied de ruimte onderdak aan verschillende creatieve ondernemers en wordt er weer koffie geserveerd, in eerste instantie voor opdrachtgevers en redactieleden, maar vanaf nu, na de ontmoeting met Frans Peters, met een dikke knipoog naar Hotel de la Poste.

Dit is deel 5 uit “Verhalen over Heerlen van Marie-Louise Verhelst-van Loo”

Bron: Rijckheyt.nl | Vredeskapel (gewijd aan oorlogsslachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog). Ontworpen door architect F.Peutz. De glas-in-loodramen zijn van E.Laudy.

In 1943 waren ze het erover eens. Een kapel ter ere van Maria zou na de oorlog gebouwd worden, als dank wanneer ons goede oude Heerlen gespaard zou blijven.

Er werd een fonds gesticht waar iedereen naar believen zijn geld kon storten. En er werd gestort, dat kun je wel zeggen. Iedereen die in angst zat dat een geliefd familielid opgepakt zou worden door de Duitsers, of als het een nacht weer onmenselijk te keer ging door de bombardementen, dacht bij zichzelf, het kan geen kwaad eens wat geld te storten en Maria te vragen ons te sparen. Wat mij persoonlijk erg goed in gedachte gebleven is en als een film nog vaak aan mij voorbij trekt, is een dag kort voor het einde van de bezetting.

De Duitsers die de nederlaag zagen aankomen, gingen in hun laatste stuiptrekkingen nog eens heel vervelende dingen doen. Die dag bijvoorbeeld gingen ze op pad om alle mannen die ze konden vinden en die enigszins tot werken in staat waren, op te pakken om wegversperringen op te werpen om de oprukkende bevrijders tegen te houden. Dat ging met levensgevaar gepaard en natuurlijk probeerde iedereen zijn mannen zo goed mogelijk te verbergen. Bij ons zat een gedeelte op de hooizolder onder het hooi. Voor allergielijders was dat geen geschikte plaats, die zouden door niesbuien de hele groep verraden, daar was een andere veilige plaats voor gezocht en gevonden. De toenmalige directeur van de melkcentrale “De Mijnstreek” die naast ons was gevestigd, had gelukkig het hart op de goede plaats en bovendien een goed stel hersens. Een melkcentrifuge van enorme afmeting was in orde gemaakt om een aantal mannen te verbergen. Een pretje was dat natuurlijk niet en het moest ook niet te lang duren, maar alles was beter dan op de laatste minuut nog gepakt te worden.

Mam en ik hadden ons boven op mijn slaapkamer, die voren aan de straatkant lag, onder het venster, dat op een kiertje stond, geposteerd. We luisterden met ingehouden adem naar de met zware kopnagels gezoolde laarzen van de veldgendarmerie. Plotseling hoorden we ze door de straat komen. De angst kreeg ons hevig te pakken en ik dacht aan de belofte voor de Mariakapel die wij, Heerlense mensen, gedaan hadden. Mam, zei ik in mijn angst, laten we duizend gulden beloven voor de Mariakapel als onze jongens gespaard blijven. Onze moeder, die net als ik door angst werd verteerd, wist ook onder die omstandigheden nog haar verstand bij elkaar te houden en gaf me een wijze les. Kind, luister goed, dat wat men belooft moet men ook doen, maar een bedrag noemen lijkt me niet verstandig. Men weet immers nooit wat ons nog te wachten staat.

Laten we zeggen, we sturen wat we missen kunnen en dan een beetje meer, lijkt dat je niet beter? Ja mam, dat lijkt me inderdaad beter. Onderhand waren twee mannen van de veldgendarmerie tot voor ons huis aangekomen en door dat kiertje van het openstaande venster hoor ik de een tegen de ander roepen””Warst du schon hier? Ja, geh nur weiter, da war ich schon”. En ze liepen door.

Als ik ooit aan een wonder heb geloofd, dan is het op dat moment geweest. Ik drukte Jo van Paula, och arm hij was nog geen vier jaar oud, heel hard tegen me aan. Wie zocht steun bij wie? Na de oorlog is de kapel inderdaad gebouwd aan de Akerstraat aan de ingang van het kerkhof. Wat men belooft moet men ook doen. Heerlen was tenslotte nog redelijk gespaard gebleven, al zou je dat niet zeggen als men een wandeling door de moderne winkelstad maakt.

Bron: Rijckheyt.nl | Dodenherdenking bij de Vredeskapel.

Wie weten wil hoe het vroeger uitgezien heeft, kan dat nog nakijken in het boekje met oude ansichtkaarten. Ik heb dat niet nodig, want ik zie Heerlen nog in zijn oude schoonheid in mijn dromen en daar geniet ik van. We hadden misschien toch wat meer moeten uitgeven voor de Mariakapel en dan in meteen vragen voor wat meer smaak en wijsheid in de Heerlende raad. Dat velen nu spijt hebben van alles wat gedachteloos afgebroken is, helpt ons nu ook niet meer. Tranen achteraf houden geen schoonheid in bloei.

Wilt u dit verhaal in het origineel, het Heerlens lezen?
Laat dit dan even weten d.m.v. een e-mail naar:lgjvanloo@planet.nl. Dan sturen wij u het origineel toe.

Heerlen Vertelt verschijnt daarom vierjaarlijks op papier. In deel 9 kunt u o.a. lezen over Peter Schunck, Juwelier Vaessen, De Brandweerkazerne van Heerlen en de stadsgidsen van het VVV-kantoor Heerlen.

Bron: Privé collectie: Plaquette Dautzenberg

Joha Michiel Dautzenberg werd op 6 december 1808 te Heerlen geboren. Hij groeide er op, ging er naar school en heeft er ook een tijd lang gewerkt. Na een aantal omzwervingen, waarbij hij zijn werk steeds volgde, vestigde hij zich uiteindelijk in België.

Hij schreef vele boeken over allerlei onderwerpen. Maar hij is het bekendst gebleven als één van de dichters van de Vlaamse Beweging, zij het met een bescheiden oeuvre. En hij is niet vergeten. Regelmatig worden gedichten van hem opgenomen in latere bloemlezingen. Gerrit Komrij heeft in een van zijn edities van zijn bekende bloemlezing Dautzenberg met het maximaal aantal gedichten opgenomen.

Bron: dbnl.org | Johan Michael Dautzenberg

Eén eigenschap kan niemand Johan Michiel Dautzenberg ontzeggen: de liefde voor zijn Limburgse geboortegrond, en vooral zijn geboortedorp. In vele gedichten figureert Heerlen – direct en indirect – als het idyllisch ijkpunt van zijn jeugd. Zijn heimwee naar Heerlen duurde zijn leven lang. Dautzenberg past in een reeks van schrijvers en dichters waar de gemeente Heerlen trots op is en aandacht aan wil besteden. Met de onthulling van de plaquette aan het Schelmenhofje voor Heerlens eredichter Leo Herberghs in 2009 is een begin gemaakt om het literaire erfgoed van Heerlen ook op deze wijze onder de aandacht van de mensen te brengen.

De plaquette is oorspronkelijk in 1908 geschonken door het Genootschap Limburg aan de gemeente Heerlen en hing op een ereplaats in het oude gemeentehuis. Toen het gemeentehuis in de dertiger jaren plaats moest maken voor het huidige stadhuis raakte de plaquette een tijd zoek. In de vijftiger jaren pleitte een comité voor herplaatsing van de plaquette en werd deze inderdaad teruggevonden.

In 1975 kreeg het een nieuwe, gepaste plaats in de Openbare Leeszaal en Bibliotheek van de gemeente, toen gevestigd in de Passage. Ook dit pand werd na een aantal jaren afgebroken en werd de plaat weer tot een depot veroordeeld, nu in het Stadsarchief. Vanaf nu is dus de plaquette weer door iedereen te bewonderen in de straat waar de gedenkplaat thuishoort: het oude deel van de Dautzenbergstraat.

Bron: Privécollectie

Zij is later om de hoek, hommerterweg gaan wonen en kreeg de naam Bosch. Ik werd helaas gescheiden van mijn zus en ging naar Welten en mijn naam werd Boom. Ik weet bitter weinig over mijn periode in Hoensbroek maar ik weet nog wel dat de opvang en verzorging echt van harte ging.

Graag had ik meer info’s over deze instelling en of het nog bestaat etc.

U kunt contact opnemen via:
Evert Boom
2rockstarzz@gmail.com

U kunt contact opnemen via:
Remie
remie@rtermaten.nl
0650969624

De tentoonstelling toont de collectie van Monique van Heist en put daarnaast uit het rijke verleden en het culturele erfgoed van Zuid-Limburg. De carnavalstraditie, harmonie- en fanfarecultuur en de mijnwerkersmentaliteit, die allen raakvlakken hebben met de wereld van Monique van Heist, zijn te zien in de tentoonstelling.

Monique van Heist (Haarsteeg, 1972) startte haar label ‘moniquevanheist’ in 2004. Van Heist wordt geroemd om haar ‘hellofashion’ project – een doorlopende collectie van moniquevanheist klassiekers waarmee ze het modesysteem uitdaagt. De permanente en over tijd groeiende collectie van kledingstukken, accessoires en lifestyle producten zoals meubilair, blijft onbeperkt beschikbaar. Elke zes maanden wordt de collectie gepresenteerd in seizoenskleuren en -materialen. www.moniquevanheist.com

Bezoek hier de website van Schunck* voor actuele prijzen en openingstijden >

Bron: Rijckheyt.nl | de Weggebekker 1962 met de nog oude Brunssummerweg en het woonwagenkamp “op de berg”

Het was het begin van een roerige periode. Als kind was ik altijd wel buiten te vinden met mijn vriendjes. Aan de Westkant van het flat waren landerijen, de Noordkant was een berg met een woonwagenkamp, de resten van een bruinkoolgroeve (in gebruik als slikvijver, slamput) en aan de Oostkant waren zilverzandgroeves en ook een slamput. Noordelijk hiervan, tegen de Langeberg aan, lag een bosje waar we bomen beklommen en we hadden er een “fietsparcour”. Natuurlijk, we hadden geen gameboys, spelcomputers en tv, maar vervelen was iets wat we niet kenden. De eerste klas (1963) begon ik op de Ireneschool, een schooltje met drie lokalen (2 klassen per lokaal) en op zaterdagmorgen was er ook nog les.

Bron: Rijckheyt.nl | Rozestraat 1930

Na een maand of drie ging ik naar de Nutsschool in Treebeek, ik werd met een bus opgehaald en gebracht aan de Einderstraat, waar toendertijd nog vele boerderijen stonden die inmiddels gesloopt zijn. De wijk zelf bestond uit de van Galenstraat, Evertsenstraat, Trompstraat, Ruyterstraat en Einderstraat. Die kwamen allemaal uit op de Oude Brunssummerweg, en daar lag ook de Végé, in het begin een toonbankwinkel dat naderhand een supermark(tje) zou worden onder de bezielende leiding van de fam Timmermans. Velen die in de Weggebekker woonden, waren aan het werk op de “koel”, staatsmijn Emma of de Hendrik. Mijn vader werkte toen bij Bouwmans, een zagerij in Treebeek waar “stielen” gezaagd werden (stutten voor ondergrondse peilers te ondersteunen). Enkele keren per week kwam er ook de melkboer, de bakker (Hagedoren), de groenteboer (Karssing) en een rijdende winkel (van Ee) door de wijk.

Vakantie
Het was een kinderrijke buurt en in de zomer waren we vaak te vinden op de Zeekoelen of de Hitjesvijver, twee zwembaden waar we met een kluitje heenliepen. Op de hoek van het “oude” Nieuw Einde was een clubhuis, ik weet de naam niet meer, maar er was een jongensclub waar we konden figuurzagen, buksschieten en knutselen. Daartegenover was er naast de nieuwe sporthal de Varenbeuk een speeltuintje met een altijd aanwezige oppasopa en in de vakanties natuurlijk kindervakantiewerk. Dat had niets te maken met werken hoor : het was een zesweeks programma met knutselen, spellen, uitstapjes naar de Brunssummerheide, het Aambos, Schutterspark, Steinerbos … geweldig !!!!

Inmiddels is er heel veel veranderd. Heel Heerlen Noord is op de schop gegaan. Groeves zijn gesloten (nu Heidserpark en het park tussen de Weggebekker en Treebeek), boerderijen zijn verdwenen aan de Einderstraat, het woonwagenkamp is verhuisd (toen naar in de Cramer), het “oude”Nieuw Einde heeft plaatsgemaakt voor nieuwe woningbouw, oude scholen zijn gesloopt …

Kaart Heerlen-Noord ca 1850 | Kaart Heerlen-Noord ca 1920 (?)

Van de oorspronkelijke landbouw, zandwinning en bruinkoolwinning is niets meer over. De mijnen zijn allang gesloten en iedereen heeft zich moten invoegen in nieuwe tijden én nieuwe kansen. Het grote verschil is dat er toen een véél hechtere band was tussen de bewoners. Aan de hand van kaarten, foto’s en verhalen heb ik op mijn eigen website (zie http://www.baswaanders.com) een beeld proberen te schetsen over het gebied ten noorden van de Unolaan : Weggebekker, Nieuw Einde, Schrieversheide, Versilienbosch, de Stack, Vrieheide tot aan de Kampstraat.

Van de venters, plaggenhutten, versnipperde agrarische landerijen, zand-, kolen en bruinkoolwinning is eigenlijk nagenoeg niets meer over. Alles omgetoverd in woonwijken en aangelegd groen. Times changes. Vooral hier !