Bier uit de Watertoren

Harrie Peters | 16 februari, 2011 | Al 9 reacties

Waarschijnlijk was Erna Houben het zat. Tegen die moderne kruideniers (supermarken) was niet meer op te boksen. Vandaar dat zij besloot het slot op haar kruidenierswinkeltje te doen. Leegstand dreigde in 1969 voor het pand aan de Heerlerbaan 19. Immers het pand was te klein voor een supermarkt en om het te gaan bewonen moest er wel heel wat gebeuren om dit te realiseren. Toch duurde het niet lang voordat er activiteiten gesignaleerd werden in het pand.

Vele geruchten deden de ronde. Er zou een dokter komen, was zo’n gerucht dat de ronde deed. Een dokter? Ja, waarom niet het pand was er groot genoeg voor. Het zou zomaar kunnen.

Er zijn veel wegen die naar Rome leiden
De Heerlerbaan (Heirbaan) de weg waar ooit de Romeinen passeerden op weg van Aken naar…tja naar wat! Wat zochten ze hier, in wat nu Heerlen heet. En waarom zijn zij weer vertrokken vele eeuwen later. Het zal wel iets met het hun veroveringsdrang te maken hebben gehad. Kan mij niet voorstellen dat er veel te halen viel in het gebied wat zij Coriovallum* noemde. Wellicht heeft het veroverde gebied als standplaats (wachtpost) gediend. (*versterkte hof).

Maar stel zij waren gebleven, hadden wij dan nu Latijns of Italiaans gesproken? Voerde dan in onze keukens de Romeinse gerechten de boventoon? Beschikten wij dan nu in Heerlen over toprestaurants met een deliziosa cucina?* Spraken wij over ‘primavera’ in plaats van lente. Zou onze promenade dan ‘Via Veneto’ als naam hebben? Zou het Limburgs Dagblad, Corriere della Giorno heten? Spraken onze mannen dan de vrouwen toe met, Bella Donna? Zouden diezelfde mannen nog meer rokkenjager zijn dan nu? Zouden zij zich ‘soigneren’ zoals alleen de Italianen dat kunnen? Zeg het zelf: het zou niet verkeerd zijn. Toch? (*verrukkelijke keuken).

Toentertijd was de ‘via’ Heerlerbaan, als heerweg en heirbaan gekenmerkt. Heer, afkomstig van het Germaanse: Harja, een oud en niet meer in gebruik zijnd woord voor, Leger. Deze ‘via’ was als het ware een voorloper van de huidige snelweg. Een voor de legers snelle verbinding tussen het ene en het andere veroverde gebied. De huidige Heerlerbaan is daardoor een van de oudste wegen in de lage landen en nog steeds een belangrijke verkeersader voor de regio. Een oud spreekwoord zegt: er leiden vele wegen naar Rome. Nou de ‘via’ Heerlerbaan is er een van.

Hoe zouden die Romeinen zich met hun hele hebben en houden, omstreeks het jaar nul verplaatst hebben? Dwongen zij de lokale boerenbevolking om voor hen te werken. Zeg maar als een soort wegbereiders. Hebben deze zich letterlijk en figuurlijk een weg ge(heerler)baand naar hier? Hoelang deden ze over 1 kilometer heirbaan? Hoe lesten zij hun dorst? Deden ze dat met water of.. hadden ze al brouwers in dienst?

Wie heeft die Romeinen eigenlijk weggejaagd? En waarom? Zijn ze van alle ellende (slecht weer en veel nattigheid) vertrokken? Was het de typische Heerlense wind die hun te machtig was. Of was het, het gemis aan de typisch Romeinse wijn de: Frascati. Of waren het andere en sterkere machtshebbers die de regie in het gebied overnamen. Het zal wel een optelsom van factoren geweest zijn. Laten we het daar maar op houden.

De watertoren
Het ene gerucht was plotseling waarheid geworden. Er vestigde zich inderdaad een “dokter”in het pand van Erna. Maar dan eentje waar je zonder recept een drankje kon krijgen, en ook hoefde je niets te mankeren om er op visite te gaan. En dat alles zonder afspraak. Zomaar vanuit het niets werd Café De Dokter geopend.
De “dokters”grappen waren niet van de lucht. Een paar daarvan wil ik u niet onthouden. Echtgenoot tegen haar man: waar bleef je zolang? Oh.. de wachtkamer bij de dokter zat zo vol. Of man tegen zijn vrouw: Ik ga even een receptje halen. Enz…

Diagonaal tegenover het pand, ik schat op een afstand van zo’n 70 tot 100 meter stond de alom in de regio bekende Heerlerbaanse watertoren. Gebouwd in 1915. Zevenentwintig meter hoog met een waterreservoir van 600 m3. Gemaakt van Beton. En er neer gezet om te lage waterdruk in het toenmalige waterleidingnet te voorkomen.

Café de Dokter was echter niet zo’n succes. Weliswaar had de uitbater het geluk dat er een bushalte voor zijn deur was, maar veel klandizie leverde het hem niet op. Of het kwam omdat hij op twee paarden deed wedden? Want hij baatte niet alleen de drankgelegenheid uit maar voerde in dezelfde ruimte ook een antiekhandel. Echter de ‘handel’ liep niet. De tap evenmin. Het antiek stond er maar te staan net zoals hijzelf. Het heeft dan ook niet lang geduurd met “De Dokter”.

De watertoren stond er ook, maar niet alleen om te staan. Binnen in het hart van de toren was dag en nacht actie. Beter gezegd deden de pompen er voor zorgen dat het bovenin de toren gelegen reservoir van 6 miljoen liter, steeds weer opnieuw gevuld werd. Gevuld werd, om bij lage druk op het waterleidingnet er voor te zorgen dat er inderdaad water uit de keukenkranen op de Heerlerbaan kwam. Als snel had hij een dubbelfunctie. Hij diende ook als een soort wegwijzer. Immers van heinde en verre was hij zichtbaar. Bovendien was hij als het ware een mooi visitekaartje voor de Watermaatschappij.

Waarom wij nu geen watertorens meer nodig hebben en vroeger wel? Water in een leidingnet is nauwelijks op druk te houden. Als je een leidingnet onder druk hebt staan, en er worden kranen her en der opengedraaid, dan zakt de druk in minder dan geen tijd helemaal weg.

Een watertoren kon de korte verbruikspieken opvangen, want die had immers een voorraadreservoir op grote hoogte en had dus geen opstarttijd. Iets wat de toenmalige pompen wel nodig hadden. Daardoor kon het gebeuren dat de druk de gehele dag erg wisselend en soms nul was. De tegenwoordige technieken om de zaak op druk te houden zijn zo geavanceerd dat de torens niet meer nodig zijn.

Een nieuw café
Met de druk op de leiding van de tap in het ‘dokterscafé’ kwam het niet meer goed. De “dokter” verdween naar elders. En een overname volgde. Ene Nicolaas, al snel in de volksmond d’r Nieck genoemd nam het etablissement over. Hij verfraaide de inrichting, zorgde voor mooie muurschilderingen met voor de bezoekers herkenbare thema’s en niet geheel onbelangrijk: hij was onderhoudend. Na een week of zes van timmeren,schilderen, boenen en schrobben, werd het eerste biertje getapt in de Watertoren. Want hij had geheel toepasselijk het café naar zijn grote ‘betonnen overbuurman’ genoemd.

Café de Watertoren bleek een voltreffer. De tent ging lopen als een tierelier. C.V. de Soeplummele, inmiddels een Heerlerbaanse vereniging geworden vierde alles wat er te vieren viel op carnavalsgebied in het kort na de opening aangebouwde zaaltje. De V.V. Heerlen Sport deed er na de zware trainingen de dorst lessen en speelde er de derde helft, de duivenpieten uit de regio liepen er met en zonder duiven de deur plat. En de nieuw opgerichte spaarclub hield er vrijdags voor de carnaval legendarische feestavonden. Na de zondagse hoogmis was kaarten en frühschoppen troef. Kortom de druk op de tap was uitstekend, deze liep als nooit tevoren!

Na 61 jaar trouwe dienst gedaan te hebben moest hij het loodje leggen. Hij, de grote betonnen machtige kolos was niet meer nodig. Uitgezwaaid werd hij niet. Afgebroken wel. Althans deels. De Watertoren werd voor ongeveer drie vierde deel gesloopt. ( ‘76) Voor degene die het precies wil weten: het onderste deel bleef staan.

Die andere Watertoren heeft tot begin van deze eeuw, gerund door meerdere uitbaters als buurtcafé gediend. Daarna werd er een Turks eethuis geopend. Helaas was restaurant Antalya geen lang leven beschoren. Het pand staat leeg. En dat zal voorlopig ook wel zo blijven.

Coriovallum, en vanaf ongeveer de 11e eeuw, Heerlen (Herle) geheten, heeft zeker wat te bieden. Anders zou het onverklaarbaar zijn dat hier al twee duizend jaar bewoningsgeschiedenis terug te vinden is. De stad heeft inderdaad geen ‘Via Veneto’ en nog veel meer niet wat Rome wel heeft. En hoe mooi het ook zou zijn om een aantal van die “heerlijkheden” hier te hebben, feitelijk mis ik maar een ding echt. En dat is de Romeinse zon. Toch?

Content aandragen:
Is dit item niet compleet of wilt u graag meer content aandragen voor dit item? Stuur dan een mail naar: info@heerlenvertelt.nl