Grenadier garde bataljon van de Lange Kerle in gevecht, 1745.

Lange Kerle gezocht

“Gibt es bei euch im Ort noch lange Kerle, mein Herr?”. Deze standaard vraag werd door ronselaars van het Pruisische leger regelmatige gesteld aan de plaatselijke herbergier waar ze verbleven. Deze ronselaars trokken van streek naar streek op zoek naar mannen met een boven gemiddelde lichaamslengte.

Daarbij gingen ze te werk door middel van informanten, ze luisterden naar geruchten of naar lokale roddels. Zeker als er werd gesproken over d’r lange Thys of Joep in onze streken. Niet alleen bezochten de ronselaars de streek van het huidige Parkstad, zij bleken zelfs te reiken tot in Transsylvanië in het huidige Roemenië op zoek naar “Lange Kerle”.

De vader van Frederik de Grote schouwt zijn Lange Kerle eenheid
De vader van Frederik de Grote schouwt zijn Lange Kerle eenheid

Sinds de kroning van koning Frederik II (1712-1786), beter bekend onder de naam Frederik de Grote, voerde Pruisen aan een stuk oorlog met allerlei Europese staten. Een bijzonderheid in zijn leger vormde de “Potsdamer Riesengard”, een heel regiment van grote mannen. Het is aannemelijk dat deze eenheden werden gebruikt als paradetroepen, om pas ingezet te worden op het slagveld als het niet anders kon.

Pruisische ronselaars in Palemig
Bij het ronselen van de “Lange Kerle” ging het er niet altijd vrijwillig aan toe. In de omgeving van Herzogenrath in het jaar 1771 vernamen de ronselaars het gerucht over een buitengewoon lange jongeman, een zekere Johannes Muyters woonachtig in Palemig. Volgens de bronnen zou deze man 2,17 meter groot zijn geweest. Deze lengte is voor die tijd niet geheel ongewoon. In de “Lange Kerle” eenheid was al sprake van een Ier genaamd James Kirkland, die een lengte van 2,20 meter had.

De ronselaars spoedden zich naar Palemig om met zilveren munten de man vrijwillig dienst te laten nemen. Helaas mislukten alle vriendelijke pogingen om Muyters te overreden. Die zelfde avond keerden de ronselaars terug met een groep sterke mannen. Ze maakten gebruik van de duisternis en ze ontvoerden de jongeman uit zijn ouderlijk huis. Om de reusachtige jongeman zonder problemen mee te nemen, kreeg hij ook het benodigde pak slaag. Het nieuws van deze grofheid verspreidde zich door het omliggende gebied; “d’r lange van der Muyters hant ze gepakt…”.

Grenadier garde bataljon van de Lange Kerle in gevecht, 1745.
Grenadier garde bataljon van de Lange Kerle in gevecht, 1745.

Uit angst voor meer rooftochten probeerde het bestuur van Schaesberg de jongeman uit handen van de ronselaars te krijgen. Helaas vermelden de bronnen niet hoe dit verhaal is afgelopen. Het is aan de lezer om zelf een einde voor dit verhaal te bedenken.
De kans is echter groot, dat Muyters ook deel is geworden van die 1,5 miljoen gevallenen, die de oorlogen van Frederik de Grote gekost hebben.

Rick Moermans

Rick Moermans

Graag wil ik me aan u voorstellen, mijn naam is Rick Moermans en ik ben in 1989 in de vroedvrouwenschool in Heerlen geboren. Opgegroeid ben ik in Landgraaf en daar ging ik ook naar school. Studeren deed ik in Sittard aan de lerarenopleiding voor de vakken geschiedenis en aardrijkskunde. Wat heb ik nu met Heerlen te maken? Het antwoord is vrij eenvoudig. Praktisch iedereen en zeker van mijn generatie is geboren in Heerlen, gaat op stap en naar de bios in Heerlen, koopt kleding of andere zaken in Heerlen, studeert in Heerlen, werkt in Heerlen en noem het maar op. In zekere mate voelt iedereen in Parkstad zich verbonden met Heerlen. Heerlen is de stad van het zuidoosten, en de eerste halte van waaruit je met de intercity de wijde wereld in kunt gaan. Geschiedenis is mijn grote passie! Jammer, dat het voor velen een stoffig vak is. Daarentegen is geschiedenis zeer veelzijdig en het vakgebied onbegrensd: van cultuur, politiek of sociaal- economische getinte onderwerpen tot het verhaal van de gewone man. Jouw eigen verhaal is ook geschiedenis, en het heeft zijn eigen unieke plek in de geschiedenis. Want wat zijn we zonder verhalen? Juist verhalen geven de geschiedenis kleur en emotie. Vereisten om gedegen met geschiedenis om te gaan; zijn een kritisch blik, begrijpend lezen, verbanden in de context plaatsen en kunnen relativeren. Geschiedenis is leerzaam om het heden te begrijpen, en uiterst belangrijk voor de toekomst. Ter illustratie: “Dat de geschiedenis zich herhaalt, is vooral daarom zo leerzaam, omdat zij zich nooit op dezelfde wijze herhaalt. Men kan dus even goed beweren, dat de geschiedenis altijd weer nieuw is.” S. Vestdijk (1898-1971), De leugen is onze moeder, 1965. ‘Heerlen Vertelt’ haalt op een prachtige visuele manier, waaraan iedereen mag meedoen, geschiedenis uit de wetenschappelijke ‘ivoren toren’. Inhoudelijk gedegen artikelen schrijven, echter op een populair- semiwetenschappelijk manier, kunnen een groot publiek interesseren voor de verhalen van toen, en dan meestal de eigen streekgeschiedenis. Het mooiste vind ik persoonlijk als in een artikel de ‘kleine geschiedenis’ van de gewone man samenvloeit met de ‘Grote geschiedenis’, en beide elkaar beïnvloeden. Tevens schrijven Martin van der Weerden en ik artikels over de geschiedenis van Parkstad, deze artikels verschijnen tweemaal per maand in het Zondagsnieuws. Beide zijn we actief binnen het LGOG Kring Parkstad. De ruim 300 leden genieten van de boeiende lezingen, goed georganiseerde excursies en de leuke filmavonden. Hopelijk tot binnenkort namens het bestuur van Kring Parkstad! Mocht u vragen of opmerkingen hebben, informatie of interviews willen aanleveren, dan kunt u me gerust mailen.

3 thoughts to “Lange Kerle gezocht”

  1. In het jaarboek van het Sociaal Historisch Centrum dl. 40 (1995) staat een heel verhaal over de lengte van Limburgse dienstplichtigen van 1804 tot 1912. Hun gemiddelde lengte bij de keuring op 19-jarige leeftijd was maar 1,63 m. Langer dan 1,80 m. kwam bijna niet voor (minder dan 1 % van alle dienstplichtigen gelicht in de 19de eeuw).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.